حملات ایران به اقلیم کوردستان: محدودیتهای دفاع مشروع در برابر بازیگران غیردولتی
مقدمه
صبحگاه روز جمعه، ۱۷ ژوئیهی ۲۰۲۶، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی دفاتر حزب کوملهی کوردستان ایران در اقلیم کوردستان را هدف حملات پهپادی و موشکی خود قرار داد. در جریان این حمله دستکم ده پیشمرگه کشته و شماری دیگر مجروح شدند[1]. به گزارش شبکهی حقوق بشر کوردستان، موشکها حدود ساعت ۶ صبح بهوقت محلی به محل پذیرش دفتر مرکزی این حزب اصابت کردند[2]. حکومت اقلیم کوردستان این حملات را محکوم کرد و از ایران خواست تا از تشدید تنشها جلوگیری کند[3]. ریاست اقلیم کوردستان نیز بهطور جداگانه این حملات را بهعنوان «نقض آشکار» حاکمیت عراق محکوم کرد[4].
موج حملات ایران علیه این اهداف کماکان تداوم داشته است؛ ازجمله حملهی پهپادی در ۱۹ ژوئیه به یکی از پایگاههای حزب آزادی کوردستان (PAK) که دستکم نه پیشمرگهی دیگر را مجروح کرد[5]. این رویدادها را نمیتوان بهعنوان وقایع مجزا و موردی در نظر گرفت. از زمان آغاز درگیری بین ایران و ائتلاف آمریکا و اسرائیل در ۲۸ فوریهی ۲۰۲۶، ایران و شبهنظامیان نیابتی آن بهطور متناوب اقلیم کوردستان را هدف حملات خود قرار دادهاند. طبق دادههای تیمهای صلحآفرین اجتماعی، ۷۵۱ مورد از این حملات تا اواخر ماه مه رخ داده است[6]. افزونبر این، سازمان حقوق بشر هنگاو ۱۶۷حملهی هدفمند علیه اردوگاههای محل استقرار احزاب کوردستان ایران (روژهلات)[7] را در طول درگیری ۴۰روزه ثبت کرده است[8]. گزارشهای موجود نشان میدهد که بهرغم اعلام آتشبس در ۸ آوریل، حملات کماکان تداوم داشته و تلفات انسانی در منطقه همچنان افزایش یافته است[9].
احزاب مستقر در اقلیم کوردستان، بخشی از جنبش رهاییبخش کوردی را تشکیل میدهند که بیش از یک قرن است که از طریق ابزارهای سیاسی و مسلحانه، تحقق حق تعیین سرنوشت ملت کورد را دنبال میکند. این مبارزه ریشه در انکار حق تعیین سرنوشت کوردها و تقسیم کوردستان بین پنج دولت پساز جنگ جهانی اول و انسداد مسیر دستیابی به این حق در چارچوب نظم حقوقی بینالمللی دولتمحور موضوعه دارد. صرفنظر از این نقد بنیادین، تحلیل حقوقی این نوشتار حول محور پرسش محدودتری میچرخد: آیا حملات ایران به احزاب مستقر در عراق میتواند ذیل حقوق توسل به زورِ[10] حقوق بینالمللِ دولتمحورِ موجود توجیه شود؟
۱- توسل به زور بدون توجیه قانونی
شواهد نشان میدهد، ایران هیچ اطلاعیهای را وفق مادهی ۵۱ منشور ملل متحد[11] پیرامون حملهی ۱۷ ژوئیه برای شورای امنیت سازمان ملل متحد ارسال نکرده است و همچنین بهطور علنی به مفاهیمی مانند دفاع مشروع، ضرورت یا سایر توجیهات قانونی برای تشدید حملات به این اردوگاهها استناد نکرده است. حتی انتساب این حملات به ایران بر پایهی یک الگوی شناختهشده و ادعاهای طرفهای مورد هدف است، نه بر اساس پذیرش رسمی تهران؛ چنانچه شفق نیوز گزارش کرده است، در شمارش رسمی این حملات انفرادی توسط مقامات امنیتی اقلیم کوردستان، نامی از ایران برده نشده است، درحالیکه خود گزارش، منطق این حملات خاص را «معلوم» میداند: تسویهحساب تهران با مخالفان تبعیدی خود[12]. بااینحال، این سکوت بیسابقه نبوده است.
نمایندهی ایران در نامهای به تاریخ ۱۱ سپتامبر ۲۰۱۸ به شورای امنیت، اذعان داشت که این دولت در ۸ سپتامبر ۲۰۱۸ «اقدام نظامی محدود و متناسبی» را مشخصاً علیه مقر و رهبری حزب دموکرات کوردستان ایران (PDKI) انجام داده است. وی با استناد به اینکه این حزب سالها دست به حملات مسلحانهی فرامرزی در مناطق مرزی ایران زده است – ازجمله ۹ مورد تنها چهار ماه پیشاز آن – خاطرنشان کرد که ایران پیشاز آن سالها اقدامات دیپلماتیک را نزد مقامات عراق برای توقف این فعالیتها دنبال کرده بود[13]. این نامه دو نکته را برای تحلیل حاضر روشن میکند: نخست، ایران دقیقاً میداند که چگونه با استناد به مادهی ۵۱ منشور، توصیف تهدید خاص و اشاره به اقدامات دیپلماتیک قبلی، ادعای دفاع مشروع را اثبات کند – رویهای که برای پرونده فعلی در پیش گرفته نشده است. دوم، حتی خود ایران نیز چنین اقدامی را «محدود و متناسب» و منحصر به «مقر و رهبری» یک هدف مشخص توصیف کرده است – توصیفی که با یک کارزار چندماهه علیه دهها هدف ثابت در سراسر منطقه مطابقت ندارد.
دولتها، حتی زمانی که قوانین بینالمللی را نقض میکنند، عموماً تلاش میکنند رفتار خود را توجیه نمایند؛ لیکن دولتی که هیچ تلاشی برای توجیه توسل به زور در قلمرو دولت دیگر نمیکند، عملاً نشان داده است که خود را برای گنجاندن رفتارش در چارچوب استثنای مادهی ۵۱ به زحمت نینداخته است – و در غیاب این استثنا، این عمل همچنان نقض مادهی (۴)۲[14] و بدون هیچگونه دفاع قانونی باقی میماند. بنابراین، این سکوت بهخودیخود یک گزارهی حقوقی تعیینکننده است. تحلیلگران حقوقی که در پیِ بازسازی قویترین توجیه حقوقی ممکن برای اقدامات این دولت هستند، نباید عامدانه این شکاف را با فرضیات خود پر کنند.
۲- الزامات دفاع مشروع
تفسیر سنتی مادهی ۵۱ – و تفسیری که در رویهی قضایی دیوان بینالمللی دادگستری تأیید شده است[15] – کماکان به یک الگوی دولتمحور وابسته است و دفاع مشروع را به حملاتی که به یک دولت منتسب میشوند، محدود میکند. وانگهی، هرگونه مبنای عرفی برای «دفاع مشروع پیشدستانه»[16]، در بهترین حالت، محدود به آستانهی تهدید قریبالوقوع و فراگیر فرمول کارولین است[17]. در مقابل، تفاسیر موسع، هم بُعد زمانی «حمله» (با پذیرش «دفاع مشروع پیشگیرانه»[18])[19] و هم هویت مهاجم (با پذیرش احتمال حمله توسط بازیگران غیردولتی)[20] را گسترش میدهند. بهرغم برخی حمایتهای دولتی، این خوانشهای موسع هنوز در رویهی قضایی به برابری با تفسیر مضیق نرسیدهاند و کماکان مورد مناقشه هستند[21].
اسناد عمومی ثابت نمیکند که ایران با حملهی قریبالوقوع و فراگیر احزاب کورد به خاک خود مواجه شده باشد. برای جامعیت بحث، و تنها با استفاده از آنچه درحالحاضر در اسناد عمومی وجود دارد، در چارچوب یک تفسیر موسع، شاید بتوان گفت که بهترین توضیح – شاید حتی توجیه – برای عملیات ایران در گزارش جنگ فوریه-آوریل نهفته است که نشاندهندهی بحثهایی در دولت ترامپ در مورد تسلیح احزاب روژهلات برای ورود به خاک ایران است. بااینحال، دو ملاحظه مانع از آن میشود که بتوان این مورد را بهمثابهی توجیهی برای حملهی ۱۷ ژوئیه قلمداد کرد. نخست، صرفنظر از تأثیر این رویداد بر حملات انجامشده در خلال جنگ ۴۰ روزه، حملهی ۱۷ ژوئیه بیش از سه ماه پساز آتشبس رخ داد. درحالیکه ادعای دفاع مشروع باید با تهدید موجود در زمان حمله توجیه شود، نه با وضعیت سه ماه قبل. دوم، خود این طرح هرگز به آستانهی مورد نیاز برای یک حملهی مسلحانه واقعی یا قریبالوقوع نمیرسد. گزارشها حاکی از آن است که این طرح دو بار برای اجرا آماده شده بود، اما بهدلیل درز اطلاعات و فشار متحدان لغو شد[22]، بااینحال هیچ حملهی هماهنگ یا انتقال سلاحی هرگز تأیید نشد – امری که کمتر از حدنصاب یک حملهی مسلحانهی بالفعل یا قریبالوقوع است.
همچنین ممکن است استدلال شود که الگوی رفتار خود این احزاب در گذر زمان – منصرف از هرگونه حمایت خارجی – طبق دکترین «انباشت رویدادها»[23] به آستانهی یک حملهی مسلحانه میرسد. این دکترین به سلسلهای از حملات پیدرپی اشاره دارد که از نظر زمان، منشا و علت به یکدیگر مرتبط هستند؛ خاصه در مواردی که بخشی از یک «کارزار کلی و هماهنگ» را تشکیل میدهند[24]. ایران پیشتر پیرامون حملات به اردوگاههای مجاهدین خلق در عراق به این دکترین استناد کرده است[25]. بههرروی، هیچ مدرک عمومی قابل مقایسهای، وجود چنین الگویی از حملات متوالی و مرتبط را توسط احزاب کورد علیه ایران بهمنزلهی بخشی از یک کارزار کلی مستند نمیکند. لذا، این استدلال نیز با توجه به وقایع پروندهی حاضر رد میشود.
علاوهبر این، اقدامات انجامشده بههیچوجه الزامات ضرورت و تناسب را برآورده نمیکنند[26]. دفاع مشروع در برابر یک کنشگر غیردولتی، ذیل هر خوانشی، پاسخی به یک حمله مسلحانهی خاص یا قریبالوقوع است – نه مجوزی کلی برای ازمیانبردن زیرساختهای سیاسی و سازمانی یک جنبش مخالف در طول زمان. هیچ مدرکی در اسناد عمومی وجود ندارد که حملهی ۱۷ ژوئیه به مقر کومله را به یک حملهی مسلحانهی مشخص، مداوم یا قریبالوقوع ازسوی آن اردوگاه مرتبط کند. آنچه اسناد در عوض نشان میدهند، الگویی گسترده و مکرر ازسوی ایران در طول زمان است: ۷۵۱ حمله به منطقه در سه ماه؛ ۱۶۷ حمله تنها در طول جنگ ۴۰ روزه، با شمار بیشتر کشتهها پساز آتشبس که به نظر میرسید آرامش را بازگردانده است. عملیاتی با این مدتزمان و مقیاس، که بهجای نیروهای درگیر در خصومتهای فعال، متوجه مقرهای ثابت احزاب باشد، کمتر شبیه سلسلهای از پاسخهای دفاعی مبتنیبر ضرورت و بیشتر تلاشی بیپایان برای سرکوب این احزاب بهعنوان یک کلیت است – چیزی که مادهی ۵۱، تحت هر قرائتی اجازهی آن را نمیدهد.
۳- دکترین «عدمتمایل یا عدمتوانایی»[27]
دکترین «عدمتمایل یا عدمتوانایی» در دهههای اخیر، مبنایی بوده است که دولتها اغلب برای حملات علیه کنشگران غیردولتی فعال در قلمرو یک دولت ثالث به آن استناد میکنند. این دکترین معتقد است که یک دولت میتواند علیه بازیگران غیردولتی در قلمرو یک دولت ثالث که مایل یا قادر به سرکوب تهدید نیست، به زور متوسل شود[28]. بااینحال، این دکترین هنوز بهعنوان یک قاعدهی عرفی حقوق بینالملل تثبیت نشده[29] و همچنان محل مناقشه باقی مانده است؛ برخی از نویسندگان مشروعیت آن را بهطور کلی رد میکنند[30]، درحالیکه حتی مدافعان آن معتقدند که این دکترین درحالحاضر فاقد محتوای کافی برای ایفای نقش یک هنجار بینالمللی بازدارنده است[31].
حتی با پذیرش این دکترین بهعنوان چارچوب حاکم، تصویر واقعی پیچیدهتر از آن چیزی است که در نگاه نخست به نظر میرسد. برای بخشیدن محتوای کاربردی به این استاندارد، اشلی دیکس شش فاکتور را پیشنهاد میکند که دولت قربانی میبایست پیشاز توسل به زور آنها را ارزیابی کند[32]؛ با توجه به وقایع پروندهی حاضر، تنها یک فاکتور بهوضوح به نفع ایران است.
ایران در جلب رضایت عراق برای استفاده از زور در خاک این کشور ناکام بوده است – نخستین فاکتوری که دیکس مشخص میکند[33]. همچنین هیچ مدرکی در اسناد عمومی وجود ندارد که مقیاس، پیچیدگی یا قریبالوقوعبودن حملات بیشتر توسط این احزاب را اثبات کند؛ امری که طبق تحلیل خود دیکس از فاکتور دوم[34]، ارزیابی سختگیرانه از ظرفیت حکومت اقلیم کوردستان را قابل درک سازد. ایران در سالهای اخیر بارها به حکومت اقلیم کوردستان در مورد تهدید حملات موشکی علیه این احزاب هشدار داده است[35]؛ از سال 2021 علناً از عراق خواسته است که آنها را اخراج کند[36]؛ در مارس 2023 یک توافقنامهی امنیتی رسمی با دولت مرکزی عراق امضا کرد که بغداد را متعهد به خلع سلاح و جابهجایی این احزاب میکرد[37]؛ و نیچروان بارزانی، در سفر متعاقب خود به تهران، متعهد شد که اربیل برای خلع سلاح این احزاب و اخراج آنها از حکومت اقلیم کوردستان تلاش خواهد کرد[38]. این روند تا حدودی، فاکتور سوم چارچوب دیکس را برآورده میکند – درخواست برای رسیدگی به تهدید و اعطای زمان کافی برای پاسخگویی[39].
طبق گزارش مرکز سوفان[40]، حکومت اقلیم کوردستان – برخلاف دولتی که حملات به سرزمین همسایه را تحمل یا تسهیل میکند – از آن زمان مستقیماً با این احزاب ارتباط برقرار کرده و از آنها خواسته است که از خاک حکومت اقلیم کوردستان عملیات فرامرزی به داخل ایران انجام ندهند و ترتیبات لازم برای تعطیلی اردوگاههای این احزاب و تحویل سلاحهای سنگین آنها به حکومت اقلیم کوردستان را فراهم کرده است[41]. آنچه سالها پساز آن توافق باقی مانده، نه امتناع صریح عراق و نه پایبندی کامل آن، بلکه یک تعهد رسمی با اجرای ناقص است – دقیقاً همان وضعیتی که عامل چهارم دیکس، یعنی «ارزیابی معقول از کنترل و ظرفیت دولت مستقر»، برای آن طراحی شده است[42]. نکتهی قابل توجه این است که خود ایران نیز در آن زمان تلویحاً به این کمبود اذعان کرد: هنگامیکه وزیر امور خارجهی عراق در اکتبر ۲۰۲۳ ادعای اجرای کامل توافق را کرد، محمدحسین باقری، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح ایران، پاسخ داد که تمام آنچه در آن شش ماه اتفاق افتاده این بوده است که این گروهها «فقط کمی از مرزهای کشور ما فاصله گرفتهاند»[43]. اینکه آیا حکومت اقلیم کوردستان، پساز سه سال، واقعاً فاقد ظرفیت لازم برای اجرای کامل این تعهد است یا خیر، پرسشی تجربی است که ایران هرگز بهطور علنی، مستند و بهروز به آن پاسخ نگفته است. صرف وجود یک توافقنامهی امضاشده و تکرار خواستهها، بهخودیخود اثبات نمیکند که حکومت اقلیم کوردستان همچنان «ناتوان» است. برآوردن این بار اثبات از طریق یک ارزیابی مستدل، بر عهدهی ایران است – باری که ایران تلاشی برای انجام آن نکرده است. افزونبر این، ایران نتوانسته نشان دهد که چرا پیشنهاد حکومت اقلیم کوردستان – مبنیبر بستن اردوگاههای مرزی و خلع سلاح این احزاب – کمتر از آن چیزی بوده است که فاکتور پنجم دیکس از «یک دولت معقول» در موقعیتی مشابه انتظار دارد[44]؛ در سوابق عمومی، این رویکرد بیشتر به طرحی شباهت دارد که یک دولت معقول آن را میپذیرد تا طرحی که آن را توهمآمیز تلقی کرده و رد کند. در نهایت، سابقهی حکومت اقلیم کوردستان در بستن اردوگاهها، خلع سلاح و جابجایی، بهجای پشتیبانی از هرگونه استنباط مبنیبر انفعال، مستقیماً آن را تضعیف میکند[45].
این رویدادها همچنین از منظر حقوق بینالملل بشردوستانه[46] نکاتی را مطرح میکنند. بیانیهی کومله پیرامون این حمله، جملهی کشتهشدگان را «نیروهای تازهجذبشدهی پیشمرگه که درحال آمادهسازی برای پیوستن به صفوف» نیروهایش بودند[47] ، توصیف کرده است؛ افرادی که هنوز به عضویت رسمی حزب درنیامده بودند. این بیانیه با گزارش هنگاو مبنیبر اینکه چندین نفر از این افراد داوطلبانی بودند که مراحل پذیرش حزب را طی میکردند[48]، و گزارش هانا مبنیبر اینکه چندین نفر اخیراً به حزب پیوسته و هیچ مدرک تأییدشدهای از «کارکرد رزمی مداوم» آنها وجود ندارد، مطابقت دارد[49]. طبق راهنمای تفسیری کمیتهی بینالمللی صلیب سرخ[50]، وضعیت یک فرد بستگی به این دارد که آیا او کارکرد مداوم مشارکت مستقیم در خصومتها را عهدهدار شده است یا خیر – وضعیتی که حضور در یک فرآیند پذیرش اداری یا توصیف افتخارآمیز خود حزب از نیروهای کشتهشدهاش، آن را اثبات نمیکند. همین معیار، نه صرف برچسب «پیشمرگه» یا «عضو حزب» است که تعیین میکند آیا یک فرد از حملهی مستقیم مصون است یا خیر. هنگاو همچنین استفاده از فسفر سفید را در حملهی پهپادی به پایگاههای PAK گزارش کرده است[51]. درصورت تأیید این یافتهها، پرسشهای حقوقی مجزایی پیرامون رعایت اصول تمایز، تناسب و احتیاط در این حملات مشخص مطرح میشود – پرسشهایی که فراتر و مستقل از تحلیل این نوشتار هستند.
نتیجهگیری
هیچیک از استدلالهای حقوقی بررسیشدهی فوق، پرسش پیشینی و مجزای حق تعیین سرنوشت ملت کورد را حلوفصل نمیکند – پرسشی که این مقاله عامدانه به آن نپرداخته است. لیک این تفکیک دقیقاً اصل مطلب است؛ در چارچوب محدودیتهای این ساختار دولتمحور، مشروعیت حقوقی حملات ایران به خاک عراق به حقانیت ادعاهای کوردها بستگی ندارد و نباید اجازه داده شود که به آنها معطوف شود. ذیل حقوق توسل به زور، عملیات نظامی ایران علیه اردوگاههای احزاب کورد در شمال عراق بر هیچ توجیه حقوقی بینالمللی متکی نیست و نقض مادهی (۴)۲ منشور محسوب میشود. دولتی که تقریباً 750 بار به قلمرو دولت دیگر حمله میکند، بدون آنکه توضیح حقوقی برای اقدامات خود ارائه دهد، در پیِ آزمودن حدود دفاع مشروع نیست – بلکه صرفاً در خارج از آن عمل میکند؛ در منطقهای که فقدان پیامد و واکنش بینالمللی، خطر تبدیل این نقضها به رویه را به همراه دارد.
منابع و پانویس ها
- نوشتار حاضر در ۲۱ اوت ۲۰۲۶ ذیل عنوان «Iran’s Strikes on the Kurdistan Region: The Limits of Self-Defence Against Non-State Actors» در وبلاگ Opinio Juris منتشر شده است. لینک نسخه انگلیسی مقاله: https://opiniojuris.org/2026/08/21/irans-strikes-on-the-kurdistan-region-the-limits-of-self-defence-against-non-state-actors/
[1]Hengaw Organization for Human Rights (Hengaw). “Death toll rises to nine after IRGC missile strike on Komala base in Iraq’s Kurdistan Region.” Hengaw, July 17, 2026. Accessed August 4, 2026. https://hengaw.net/en/news/2026/07/article-82 ; and Hengaw. “Death toll from IRGC strike on Komala base rises to 10 as Abubakr Houshangi dies of wounds.” Hengaw, July 21, 2026. Accessed August 4, 2026. https://hengaw.net/en/news/2026/07/article-109.
[2]Kurdistan Human Rights Network (KHRN). “IRGC Missile Strikes Kill Nine Komala Peshmergas in Iraqi Kurdistan.” KHRN, July 17, 2026. Accessed August 4, 2026. https://kurdistanhumanrights.org/en/news/2026/07/17/irgc-missile-strikes-kill-nine-komala-peshmergas-in-iraqi-kurdistan .
[3]Middle East Eye. “Iraq’s Kurdistan Regional Government Condemns Iranian Attacks.” In Live: Trump Says Iran Must Choose Between ‘a Deal, or Total Surrender’. Middle East Eye, July 17, 2026. Accessed August 4, 2026. https://www.middleeasteye.net/live-blog/live-blog-update/iraqs-kurdistan-regional-government-condemns-iranian-attacks .
[4]Agence France-Presse. “Kurdistan Presidency Says Iranian Attacks Violate Iraqi Sovereignty.” The Times of Israel, July 17, 2026. Accessed August 4, 2026. https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/kurdistan-presidency-says-iranian-attacks-violate-iraqi-sovereignty/ .
[5]Hengaw. “PAK says Iran used white phosphorus in drone attack on base in Kurdistan Region.” Hengaw, July 19, 2026. Accessed August 4, 2026. https://hengaw.net/en/news/2026/07/article-97 .
[6]Community Peacemaker Teams. “3 Months of Iranian Attacks.” CPT Iraqi Kurdistan, May 30, 2026. Accessed August 4, 2026. https://cptik.org/reports-1/3-months-iranian-attacks-260530 .
[7]Radpey, Loqman. “Towards A United Kurdistan: Prospects for Kurdish Self-Determination.” EJIL:Talk! (Blog of the European Journal of International Law), July 24, 2023. Accessed August 17, 2026. https://www.ejiltalk.org/towards-a-united-kurdistan-prospects-for-kurdish-self-determination/ .
[8]Hengaw. “Despite ceasefire, IRGC launches 18 attacks on Kurdistan parties’ camps, leaving 4 dead and 9 injured.” Hengaw, April 24, 2026. Accessed August 4, 2026. https://hengaw.net/en/reports-and-statistics-1/2026/04/article-5 .
[9]ibid.
[10]jus ad bellum
[11]«درصورت وقوع حملهی مسلحانه علیه یک عضو سازمان ملل متحد، هیچیک از مفاد منشور حاضر، حق ذاتی دفاع مشروع را بهصورت فردی یا جمعی، مادامیکه شورای امنیت اقدامات لازم را برای حفظ صلح و امنیت بینالمللی انجام دهد، خدشهدار نخواهد کرد. اقدامات انجامشده توسط اعضا در اعمال این حق دفاع مشروع باید فوراً به شورای امنیت گزارش شود و بههیچوجه بر اختیار و مسئولیت شورای امنیت تحت منشور حاضر برای انجام اقداماتی که در هر زمان برای حفظ یا اعادهی صلح و امنیت بینالمللی ضروری میداند، تأثیری نخواهد گذاشت.»
United Nations. “Charter of the United Nations.” United Nations, June 26, 1945, Art. 51. Accessed August 4, 2026. https://www.un.org/en/about-us/un-charter/full-text .
[12]Shafaq News. “Who Is Striking Iraqi Kurdistan? New Drones Deepen an Unanswered Question.” Shafaq News, July 18, 2026. Accessed August 4, 2026. https://shafaq.com/en/Report/Who-is-striking-Iraqi-Kurdistan-New-drones-deepen-an-unanswered-question .
[13]Permanent Mission of the Islamic Republic of Iran to the United Nations. “Letter dated 11 September 2018 to the Security Council (S/2018/830).” United Nations Digital Library, September 11, 2018. Accessed August 4, 2026 .https://digitallibrary.un.org/nanna/record/1641082/files/S_2018_830-EN.pdf?withWatermark=0&withMetadata=0®isterDownload=1&version=1
[14]«تمام اعضا در روابط بینالمللی خود از تهدید یا استفاده از زور علیه تمامیت سرزمینی یا استقلال سیاسی هر دولت، یا از هر روش دیگری که با اهداف سازمان ملل متحد مغایرت داشته باشد، خودداری خواهند کرد.»
United Nations, “Charter of the United Nations,” Art. 2(4).
[15]International Court of Justice (ICJ). Military and Paramilitary Activities in and against Nicaragua (Nicaragua v. United States of America). Judgment, June 27, 1986, para. 194. Accessed August 4, 2026. https://www.icj-cij.org/sites/default/files/case-related/70/070-19860627-JUD-01-00-EN.pdf ; and ICJ. Legal Consequences of the Construction of a Wall in the Occupied Palestinian Territory. Advisory Opinion, July 9, 2004, para. 139. Accessed August 4, 2026. https://www.icj-cij.org/sites/default/files/case-related/131/131-20040709-ADV-01-00-EN.pdf .
[16]Anticipatory self-defence
[17]Bothe, Michael. “Terrorism and the Legality of Pre-emptive Force.” European Journal of International Law 14, no. 2 (2003): 227–240.
[18]Preemptive self-defence
[19]The White House (George W. Bush Administration). “The National Security Strategy of the United States of America 2002.” George W. Bush White House Archives, September 2002. Accessed August 4, 2026. https://georgewbush-whitehouse.archives.gov/nsc/nss/2002/print/nss5.html .
[20]Bethlehem, Daniel. “Self-Defense Against an Imminent or Actual Armed Attack by Nonstate Actors.” American Journal of International Law 106, no. 4 (2012): 770–777.
[21]Bothe, “Terrorism and the Legality of Pre-emptive Force” (see note 18); and Corten, Olivier. “The ‘Unwilling or Unable’ Test: Has It Been, and Could It Be, Accepted?” Leiden Journal of International Law 29, no. 3 (2016): 777–799.
[22]Times of Israel Staff. “US-Israeli Plan for Kurdish Invasion of Iran Reportedly Collapsed amid Leaks, Distrust.” The Times of Israel, March 29, 2026. Accessed August 4, 2026. https://www.timesofisrael.com/us-israeli-plan-for-kurdish-invasion-of-iran-reportedly-collapsed-amid-leaks-distrust/ .
[23]ICJ, Military and Paramilitary Activities in and against Nicaragua, para. 231; and ICJ. Oil Platforms (Islamic Republic of Iran v. United States of America). Judgment, November 6, 2003, para. 64. Accessed August 4, 2026. https://www.icj-cij.org/sites/default/files/case-related/90/090-20031106-JUD-01-00-EN.pdf .
[24]Ruys, Tom. ‘Armed Attack’ and Article 51 of the UN Charter: Evolutions in Customary Law and Practice, 168. Cambridge: Cambridge University Press, 2010.
[25]Permanent Mission of the Islamic Republic of Iran to the United Nations. “Letter Dated 18 April 2001 from the Permanent Representative of the Islamic Republic of Iran to the United Nations Addressed to the President of the Security Council (S/2001/381).” United Nations Digital Library, April 19, 2001. Accessed August 4, 2026. https://digitallibrary.un.org/record/438193?v=pdf ; and Permanent Mission of the Islamic Republic of Iran to the United Nations. “Letter Dated 22 March 2001 from the Permanent Representative of the Islamic Republic of Iran to the United Nations Addressed to the Secretary-General (S/2001/271).” United Nations Security Council, March 26, 2001. Accessed August 4, 2026. https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n01/305/04/pdf/n0130504.pdf .
[26]ICJ, Military and Paramilitary Activities in and against Nicaragua, para. 231.
[27]Unwilling or Unable
[28]Deeks, Ashley S. “‘Unwilling or Unable’: Toward a Normative Framework for Extraterritorial Self-Defense.” Virginia Journal of International Law 52, no. 3 (2012): 483–550.
[29]Heller, Kevin Jon. “Unable/Unwilling Test Unstoppable Scholarly Imagination.” Opinio Juris, February 17, 2015. Accessed August 4, 2026. http://opiniojuris.org/2015/02/17/unable-unwilling-test-unstoppable-scholarly-imagination/ .
[30]Corten, “The ‘Unwilling or Unable’ Test.”
[31]Deeks, “‘Unwilling or Unable’.”
[32]ibid, 519-532.
[33]ibid, 519.
[34]ibid, 521.
[35]Elias, Firas. “Iran and the Conundrum of the Kurdish Opposition Groups in Northern Iraq.” Emirates Policy Center, October 21, 2022. Accessed August 4, 2026. https://epc.ae/en/details/featured/iran-and-the-conundrum-of-the-kurdish-opposition-groups-in-northern-iraq .
[36]RFE/RL. “Iran Asks Iraq To Expel Iranian Rebels From Kurdistan Region.” Radio Free Europe/Radio Liberty, August 10, 2021. Accessed August 4, 2026. https://www.rferl.org/a/iran-iraq-kurdish-militants/31403247.html .
[37]Gulf News. “Iraq and Iran Sign Deal to Tighten Border Security.” Gulf News, March 2023. Accessed August 4, 2026. https://gulfnews.com/world/mena/iraq-and-iran-sign-deal-to-tighten-border-security-1.1679235266584 .
[38]Shafaq News. “Iraq Closes 80 Bases of Iranian Kurdish Opposition Parties, Hands Over Heavy Weapons to Peshmerga.” Shafaq News, September 10, 2024. Accessed August 4, 2026. https://shafaq.com/en/Iraq/Iraq-closes-80-bases-of-Iranian-Kurdish-opposition-parties-hands-over-heavy-weapons-to-Peshmerga .
[39]Deeks, “‘Unwilling or Unable’,” 521.
[40]The Soufan Center. “Iran’s Western Frontier: The Kurdish Factor in the Expanding Conflict.” IntelBrief, March 4, 2026. Accessed August 4, 2026. https://thesoufancenter.org/intelbrief-2026-march-4b/ .
[41]Shafaq News, “Iraq Closes 80 Bases of Iranian Kurdish Opposition Parties.”
[42]Deeks, “‘Unwilling or Unable’,” 525.
[43]Press TV. “Iran-Iraq security pact appropriate road map to eliminate destabilizing factors: Security chief.” GlobalSecurity.org, October 1, 2023. Accessed August 4, 2026. https://www.globalsecurity.org/wmd/library/news/iraq/2023/iraq-231001-presstv01.htm .
[44]Deeks, “‘Unwilling or Unable’,” 529.
[45]ibid, 531.
[46]Jus in bello
[47]Komala Party of Iranian Kurdistan, Secretariat of the Central Committee. “Statement by the Komala Party of Iranian Kurdistan on the Recent Missile Attack and the Loss of Several of Our Comrades.” Komala.org, July 17, 2026. Accessed August 4, 2026. https://www.komala.org/en/archives/5856 .
[48]Hengaw, “Death toll rises to nine after IRGC missile strike on Komala base in Iraq’s Kurdistan Region.”
[49]HANA Human Rights Organization (HANA). “HANA Follow-up Report: Nine Members of the Komala Party of Iranian Kurdistan Killed Following an IRGC Missile Strike.” HANA HR, July 17, 2026. Accessed August 4, 2026. https://hanahr.org/en/news/hana-follow-up-report-nine-members-of-the-komala-party-of-iranian-kurdistan-killed-following-an-irgc-missile-strike/ .
[50]International Committee of the Red Cross (ICRC). “Interpretive Guidance on the Notion of Direct Participation in Hostilities under International Humanitarian Law.” ICRC, 2009. Accessed August 4, 2026. https://www.icrc.org/en/doc/assets/files/other/icrc-002-0990.pdf .
[51]Hengaw. “PAK says Iran used white phosphorus in drone attack on base in Kurdistan Region.”
